Press Briefing by Presidential Spokesperson Edwin Lacierda, Assemblyman Khadafi Mangudadatu, Governor Toto Mangudadatu, Justice Secretary Leila de Lima, Interior and Local Government Secretary Jesse Robredo, and Attorney Nene Santos:

On the meeting of the President with the Mangudadatus and the families of the victims of the Maguindanao massacre

Briefing Room, 2/F New Executive Building, Malacañang, Manila

July 14, 2011; 1800 hrs. EST

SECRETARY EDWIN LACIERDA: Good evening, ladies and gentlemen. We just concluded our meeting with the President—the meeting with Governor Mangudadatu and the families of the victims of the Maguindanao massacre. We started at four and we ended  about ten minutes ago. So, I have asked some of the participants, Governor Toto Mangudadatu, Atty. Nena Santos also to share their perspective of the meeting with the President. If you also have questions, Justice Secretary Leila de Lima is here and Secretary Jesse Robredo will be following very soon after.

So, can I ask Governor Mangudadatu to give us a briefing on what happened?

GOVERNOR TOTO MANGUDADATU: Good afternoon, everybody, Secretary Lacierda, DOJ [Department of Justice] Secretary Leila De Lima and Atty. Santos. Finally, we met the President with the victims, the 26 victims of Maguindanao massacre. And the President assured us that the fight for the Maguindanao massacre will continue and definitely he will side on us.

Iyon na nga; ang bawat isa sa amin napagbigyan at pinalabas nila kung ano ang saloobin nila. At nasabi din namin, iyon iyong about sa statement ni Zaldy Ampatuan na he’s willing to reveal about doon sa plunder case doon sa Maguindanao massacre and doon sa election fraud on 2007.

Now, ang ano ni Presidente ay let him talk and talk. At least, makunan man lang ng puwedeng i-support doon sa mga ebidensiyang ilalaban niya doon sa—kung sino ang may kagagawan. At para naman sa amin, doon sa kung anuman ang pakay niya na, halimbawa, magkakaroon siya ng o gusto niyang maging isa sa state witnesses ng Maguindanao massacre, eh iyon ang hindi puwede. Iyon ang tinututulan namin. At malinaw na sinabi sa amin ng mga secretaries, tulad ni Jesse Robredo, ni Secretary Edwin Lacierda, and no less than the President, walang ano dito, walang, kumbaga, walang pag-uusap na nangyari doon sa sinasabi nilang may usapan daw—may mga dealings na. So, malinaw po iyon.

SECRETARY EDWIN LACIERDA: Si Atty. Nena Santos is also here to share her insights.

ATTORNEY NENA SANTOS: Magandang hapon po. Maganda po ang nadatnan nang pag-meet kay President Aquino at natutuwa po ang mga biktima, mga pamilya ng mga biktima. Twenty-six po ang dumating at sila po ay iyong mga non-media na namatay. Kasama po doon iyong mga innocent by-passers. Maganda po ang pagpupulong kay Presidente dahil in-air po namin iyong side ng mga victims, ang fears nila about Zaldy Ampatuan being a state witness, at pinakinggan po sila ni Presidente. At right there and then, lahat po ng mga concerns na iyon ay in-address po ni Presidente katulad ng threat sa kanilang life. Magbibigay po ng security ang PNP [Philippine National Police] na inaayos pa po namin kung papaano ang mechanics. Pati po iyong mga request nila for assistance—at doon sa mga witnesses—kung papaano tulungan  habang sila ay nagwi-witness para sa kasong ito at after na sila ay matapos.

Concern din po ng prosecution na alamin sa Presidente kung totoo ba na mayroong dealings sa pag-testify ni Zaldy sa mga ibang kaso dahil hindi lang po Maguindanao massacre siya involved; kasama po siya sa plunder; kasama po siya graft and corruption; kasama po siya sa anti-money laundering, sa tax evasion at saka sa election fraud.

So, nilinaw po namin kung alin dito ang gusto niyang maging state witness. Kung sakali man. Ang Presidente po ay categorically nagsabi na kung ang Department of Justice ay nagsabi na at ang prosecution ay nagsabi na walang basehan na siya ay gamitin na state witness, and so be it. Maraming Salamat po.

LACIERDA: Si Assemblyman Mangudadatu, would you like to

ASSEMBLYMAN KHADAFI MANGUDADATU: Good afternoon. Magandang hapon po sa ating kalihim ng DILG [Department of Interior and Local Government], Secretary Edwin Lacierda, Ma’am Leila de Lima. Bilang pamilya po ng biktima ng Maguindanao massacre, ako po ay nagagalak at natutuwa sapagkat damang-dama po namin ang pagbabago sa administrasyong Aquino at ako po ay naniniwala na ang ating kalihim—Secretary of Justice—ay hindi po magpapabaya sa kanyang tungkulin—uuusigin at mananagot po kung sino ang dapat managot. Ang akin lang pong dinaramdam, pagkatapos po nitong administrasyon ni Pangulong Aquino at ng ating kalihim sa Department of Justice ay kung pupuwede pa rin po bang panindigan ng magiging bagong administrasyon at ng bagong Kalihim ng [Department] of Justice.

Kita naman po natin medyo hindi ho ganoon kabilis at medyo matumal po ang usad pa rin sa dami po ng taong involved at dami po ng akusado at karamihan ay at large pa rin po. So inuulit ko, kami po ay malaki ang paniniwala sa administrasyong PNoy, kasama po ang kanyang mga secretaries. Maraming salamat po at magandang hapon.

LACIERDA: Kanina doon sa meeting, may mga sinabi po si Atty. Nena Santos, may mga concerns po sila. Some of the concerns were about security, and immediately, they were able to receive a response from the President. Kung may concerns sa PNP [Philippine National Police] immediately tinawagan po ni Pangulong Aquino ang mga PNP generals concerned; may problema sa—may concerns sa AFP tinawagan po ang Chief of Staff. So doon po lahat ng mga concerns nila nasagot kaagad ng ating Pangulo. So ang naging reaction po nila ay it was a swift response from the administration. So if there are any other questions that you’d like to pose, Secretary Robredo, Secretary Leila de Lima apart from the President—they also fielded some questions, concerns of the families. So kung may mga tanong kayo ngayon kila Secretary Leila de Lima at kila Secretary Robredo kasama na ang ibang mga panauhing pandangal ay feel free to ask.

Joseph Morong [GMA 7]: Including you also?

LACIERDA: Go ahead.

Morong: So definitely, from what Atty. Santos has said, the President has shutdown the doors to Zaldy Ampatuan as far as being a state witness [is concerned]?

LACIERDA: Let’s ask Secretary Robredo so that he would be able to say whether there is …

ROBREDO: Palagay ko ho dapat si Secretary De Lima ang sumagot ng tanong na ‘yon kasi napagbibintangan na akong pinapakialaman ko ‘yung hindi sakop ko. Isang bagay lang po siguro ang i-clarify namin: lahat po ng gawain sa kasong ito ay may coordination po ‘yung lahat ng kalihim. Ibig sabihin tungkol po sa legalidad at anupaman, si Secretary De Lima po ‘yan. Tungkol po sa paglikom ng dagdag na ebidensya, testimonya, salaysay—kasama po kami at ‘yung limitasyon po ng aking trabaho hanggang doon lang.

Morong: Pardon, but even before Secretary De Lima has been saying na hindi puwede si Zaldy as state witness but Malacañang seems to be not very definite about that. I want to get straightforward answer, as far as Malacañang is concerned [after] the DOJ’s recommendations has said no?

ROBREDO: Una po, maraming kaso kasi ang involved.

Morong: I’m referring to the Maguindanao massacre, sir?

ROBREDO: ‘Yung Maguindanao massacre palagay ko po sinagot na na ‘yung sinasabing salaysay po ni Ginoong Ampatuan. Walang dagdag at hindi sapat para po bigyang diin ‘yung sinasabing maidadagdag niya po sa kaso. At ulitin po natin na wala pong hiling na maging state witness siya at ‘yun po ipinaliwanag ni Pangulong Noynoy kanina. Ang sinasabi niya, mayroon siyang salaysay; ‘yung salaysay na ito baka manganib ‘yung buhay niya at ‘yung buhay po ng kanyang kaanak at ang kanyang hiling lang po ay i-secure sila. Hindi po …

Morong: Is that a yes, he’s not going to be a state witness?

ROBREDO: Ako lang po, it’s beyond me to say whether he’ll be a state witness or not. As I’ve said, my role is simply to gather more evidence and if I can take hold of the other suspects. May instruction po kanina si Pangulo na, maliban sa mga testigo ngayon, kung mayroon pa pong makukuhang testigo, kunin sila.

Morong: Atty. Santos, how did you interpret the message of the DILG Secretary or the President?

Santos: Well, it’s direct from the President. If the documents coming from Zaldy Ampatuan is not coming … which is not even given to the prosecution or to the Department of the Secretary of Justice, if it does not warrant any additional conclusion to the case insofar as the massacre is concerned, then we don’t need him.

DE LIMA: Insofar as the massacre case is concerned, the position of the department—and I think that has been affirmed by the President—is that hindi kami bukas ngayon na maging state witness siya kasi unang-una wala ngang offer. So ang naging discussion is just—what? At theoretical level, in case there is an offer and if it’s given—if the offer is given right now under the state of facts and taking into consideration ‘yung requisites under the rules of court and under WPP law, ang position po ay hindi siya pupuwede. Kasi, unang-una nga hindi pa siya—hindi siya umaamin at ini-insist niya na wala siyang kinalaman lalo na doon sa planning.

Hindi puwede ang ganyan sa isang state witness dahil it presupposes accused ka and therefore makikipag-cooperate ka sa prosecution para masiguro ‘yung conviction ng iba—‘yung mga co-accused mo—and siyempre, sasabihin mo ‘yung alam mo doon sa pangyayari. So wala po ‘yan insofar as the massacre case is concerned. ‘Yung ini-evaluate po ngayon, ongoing evaluation along with other officials including Secretary Jesse Robredo ay ‘yung iba pang mga sinasabi, iba pang mga impormasyon, iba pang mga ebidensya na ino-offer ni [Ginoong] Zaldy Ampatuan na … Ginoong Zaldy Ampatuan na—tawag dito, ano ba’ng sinasabi ko? [laughter] Si Ginoong Zaldy Ampatuan ay ini-evaluate ‘yung mga impormasyon na ibinibigay niya, ‘yung mga ebidensyang binibigay niya para sa mga other probable cases—‘yun ang mga ini-evaluate. Sa ngayon, since ini-evaluate po natin ‘yan, ina-assess, may mga assignment pong ibinigay sa mga iba’t ibang opisyal si Pangulong Aquino. Hindi pa po namin puwedeng sabihin ang mga detalye. Hindi rin po namin muna puwedeng sabihin ang mga detalye although naglalabasan na nga paunti-unti sa media.

Jun Lingcoran [DZMM]: Para kay Governor Mangudadatu: Hustisya po ‘yung hangad ninyo; nararamdaman n’yo ba na napupulitika na itong Maguindanao massacre case?

T. MANGUDADATU: Ah, hindi naman. Nakikita ko sa mga pag-uusap ni President Noynoy Aquino—everytime nagkikita kami, lagi niyang sinasabi at hindi niya pababayaan ito kasi alam mo nakakatutok dito ang buong mundo. Dalawa lang ang pinaka-importante dito: ‘yung ginawa ng former administration at itong Maguindanao massacre.

Lingcoran: Kung ganoon po tinitiyak ng Malacañang na nakapanig po sila sa mga biktima Maguindanao massacre, nababahala po ba kayo na makagulo sa kaso itong election fraud, isyu ni Zaldy Ampatuan, at paglutang ni Lintang Bedol?

T. MANGUDADATU: Ah, makikita natin ‘yan at sana ma-weigh natin, ano? Timbangin natin kung ano ‘yung mga statement ni Zaldy doon sa mga sinasabi niyang election fraud, ano—who benefited [from] the 2007 elections and I think someone will come out sooner or later.

Marie Ruiz [Facilitator]: Atty. Nena?

Santos: Sa sagot sa tanong mo, walang hong… hindi po makaka-affect ‘yung mga ibang kaso na pinu-pursue ngayon sa sinasabi ni Zaldy Ampatuan na makakatulong siya sa ibang kaso dito sa massacre dahil itong massacre case ay ongoing na po. At ang pakiramdam namin—at ‘yun po ay isang concern na ni-raise namin kay Presidente—ay ginagamit lang niya ang massacre para siya ay mapagbigyan at siya ay magkaroon ng medyo magaan na [parusa] sa kaso na alam niya, alam nila ang ebidensya. By now, they know the evidence already of this case and they’re just doing the best they can to be able to get off the case.

LACIERDA: Before Aurea asks  her question—in the meeting a while ago with the victims, the families of the victims, the President said that “I will do everything humanly possible to get justice” and that’s his commitment to the families of the massacre victims. So that’s the commitment from the President himself.

Yes, Aurea?

Aurea Calica [Philippine Star]: Sir, ang question ko—whoever ang puwedeng sumagot—if the guy keeps on talking—‘di ba since he’s allowed to talk and talk—then, ‘yung testimonies ba niya, ‘yung statements ba niya can be used against himself and the others na in-implicate niya because ‘yun ang sinasabi nila: If you’re a devil, then ganoon ang pagtingin sa’yo and then you keep on saying these things na naig-implicate just to absolve yourself? Paano ‘yung kredibilidad noon?

Halimbawa, sinasabi natin na totoo, eh ‘di sana ikaw din kasali ka kung—I mean, how do you know which is true para magamit para sa ibang tao at ano rin ang puwedeng gamitin against this person who’s talking? Kasi paano ka naman maniniwala sa isang tao na nag-abuso nang matagal doon sa ano …

LACIERDA: To answer that, you know, I’m so glad that the Secretary of Justice to answer all legal questions. So can I ask the Secretary of Justice Leila de Lima to answer that?

DE LIMA:  OK, that’s why ini-evaluate natin. The assessment is not just really the value but the plausibility, the verifiability—mayroon ba kaming makukuhang mga corroborative evidence? Mayroon pa bang ibang mga witnesses na puwedeng lumantad at makipag-cooperate para i-confirm ‘yung mga iba pang mga sinasabi ni Ginoong Zaldy Ampatuan sa mga iba pang mga bagay na posibleng mag-resulta sa isang kongkretong kaso.

Now, of course, there’s such a thing as admission against interest, you know, and nakikita naman natin na pagdating sa usapin ng massacre, ang sinasabi lang niya ay mayroon daw siyang puwede ring mga sabihin, although sinasabi nga niya, na hindi nga raw siya involved even doon sa planning. So I’m sure he has lawyers. So, ina-advisan [advise] din ‘yan kung ‘yung mga puwede pang sabihin puwedeng sabihin at this point at hindi puwedeng sabihin at this point kasi baka makasama rin sa depensa niya because he is still an accused although he has not been arraigned yet. Kaya nga ‘yung mga—sa side ng private prosecutors and sa pamilya ng mga biktima, ang isa sa mga nakaka-ano sa kanila, nakakabahala, is that hindi pa nga naga-arraign, hindi pa nga niya sinasabi kung ano ‘yung plea niya: guilty or not guilty?  So hindi puwede ‘yang—hindi nga puwede muna ‘yung usapin ngayon po sa pagiging state witness niya sa massacre case and even in other cases until all the facts that you would want to tell us, all the evidence that you would want to present to us, give to us, and share with us ay nandiyan na bago kami makasagot. Nakikinig lang muna po ang side ng gobyerno at ang kinakausap si Secretary Jesse; mayroon din pong feelers sa akin pero nagshe-share naman po kami at this point kung ano ang mga nakakarating. Noong una ho kasi, may confusion kasi iba-iba rin ‘yung nakakarating sa amin— nago-offer ba siya as state witness or not? Pero ngayon, klarado na sa amin dahil wala na namang nag-i-insist sa side ni Zaldy Ampatuan na gusto niya maging state witness sa massacre. Thank you.

Calica: Ma’am, another ano—kasi ‘di ba sa television umiiyak-iyak pa siya. Pinabayaan daw siya ni former President Arroyo and then we know that the Aquino administration has been going after the former President. So baka naman iniisip niya na baka “maka-ride ako sa administrasyong ito na galit na humahabol sa ano.” But I don’t think that for somebody na naka-kulong and who has a lot at stake eh—ano ‘to, parang nagpapakabait, nagpapakasanto …

DE LIMA: What exactly ang nasa isipan ngayon ni Zaldy Ampatuan, hindi natin talaga alam iyan. Ang nakikita ngayon ay ‘yung mga sinasabi niya habang in-interview siya. So hindi natin alam ‘yan; ano ba talaga ito? Totohanan ba ‘to o hindi? Pero, ang position nga ho natin is that anuman ‘yan, totohanan man ‘yan o hindi, pagdating sa massacre case dapat masyado tayong maingat because we cannot sacrifice this trial for anything, because nga this is supposed to be the trial of the century—the litmus test of the Philippine criminal justice system.

Kasasabi din lang ni Pangulong Noynoy na if we fail in this case, then the entire justice system in this country also fails. So ‘yan ang ano natin, we do not know exactly what is in the mind and what is the real intention or agenda of this man. Pero, kailangan ingatan natin ‘yung interest ng mga pamilya ng biktima and lalo na the higher interest of justice. So kung makakatulong siya sa mga iba—katulad ng mga sinasabi ‘yung sa mga electoral fraud, itong anomalies, other anomalies involving the previous administration, involving the former president—fine. If he can help, welcome. Massacre case? Teka muna, anong epekto n’yan. Thank you.

Ruiz: Mia, we’ll give in to the request of Michael Fajatin because he’s going live. Michael?

Michael Fajatin [GMA 7]: Kay Governor Toto po. Sir, sinabi n’yo po kanina na kung saka-sakaling gawing state witness po si Zaldy, hindi po kayo papayag. Sa mga pahayag po ng ating mga guest speakers ngayon eh hindi kasi siya nagsasabi na umaamin kaya hindi siya nagku-qualify. Kung sakali po ba, may pag-asa po ba na kung sakaling umamin siya at makakatulong po sa kaso, kung ang ibig sabihin naman po nito ay malulusutan niya at mababaon ang iba niyang mga kaanak, kayo po ba ay papayag?

T. MANGUDADATU: Siguro, ang aming abugado ang dapat sumagot n’yan.

Fajatin: Personal po, sir. Sa inyong puso po? Hindi po legal …

SANTOS: It’s a legal question. It cannot be questioned by the heart because there are so many things that had to be discussed in relation to that. Basta ang stand ng prosecution ngayon ay hindi siya kailangan para i-prove ang conspiracy so hanggang doon lang siya.

Fajatin: Kung ‘yun po ay legal, ma’am, would you object to it if he is considered as state witness, if he applies for it would you object to it?

SANTOS: Yes, because his testimony will not help the case.

Fajatin: Thank you, ma’am. That’s clear.

Mia Gonzalez [Business Mirror]: Anyone can answer this. Mr. Harry Roque has said that he has a concern that the Ampatuans may have regained their influence in Malacañang because of the statements made by Secretary Robredo and Secretary Lacierda. We want to know whether the representatives of the families of the victims feel this way?

DE LIMA: OK, before we give the floor to the governor, may I answer that? Absolutely untrue. Absolutely false. A figment of one’s very wild imagination, thank you.

Gonzalez: Ma’am, did the family share this concern that the actions of these two Cabinet officials have, in some way, made the Ampatuans regain influence in Malacañang?

SANTOS: Well, for Secretary Lacierda we have no reason because he called us and he denied anything to do about these things. And for Secretary Robredo, he clarified it today during the meeting and we’re satisfied with the explanation.

Joyce Pañares [Manila Standard Today]: Secretary Lacierda, sir, paano naman daw ‘yung mga victims who are represented by Mr. Harry Roque? Kailan n’yo naman daw po sila haharapin?

LACIERDA: Well, hindi ko alam kung bakit hindi naimbitahan si Mr. Harry Roque. It was arranged by, I understand, by—Governor Toto Mangudadatu spoke to the President and so he acceded to the request of Governor Mangudadatu. With respect to the clients represented by Mr. Harry Roque, we’ve met them. I think that was the group that met with then Senator Aquino in Times Street and once also in Balay. But with respect to kung kailan sila magmi-meeting ulit, I would have to confer with Father Arnold kasi siya ang contact sa kanila eh.

Joseph Morong:  Atty. Santos had said that Secretary Robredo clarified certain things and you were satisfied. What was the clarification?

SANTOS: That there was no deal insofar as Zaldy Ampatuan is concerned, insofar as the massacre case is concerned.

MORONG: Do you believe him?

SANTOS: Yes.

Morong: Secretary Robredo, si Secretary De Lima has said that the accusation that there were emissaries or, say, “figment of a very wild imagination.” Can you say the same thing, sir?

ROBREDO: Linawin po natin nang maigi. Una, walang emissary at ako lang, ‘pag sinabi niyang may kinausap? Mayroon. May emisaryo? Wala. Malaking bagay kasi ‘yung emisaryo parang inutusan ka eh. Ito ho ay sumulat siya; nais makipag-harap sa akin; pinakinggan ko siya kung ano po ang napakinggan ko ibinanggit ko po ito kay Pangulo at ibinanggit ko kay Secretary De Lima. Ang katunayan, lahat ng nangyayari dito pinag-uusapan namin. At si Secretary De Lima may mga feelers siyang natanggap sa ibang paraan. Kaya nga ang unang impression si Zaldy Ampatuan was asking that he be made a state witness. At ngayon, malinaw na hindi. Ibig kong sabihin, mayroon ho akong tungkulin. Ang tungkulin ko ay maglikom ng ebidensya, salaysay, pakinggan, at gagawin ko ang tungkulin na ‘yon no matter how unpopular it is, if it is. Kasi ito ang aking tungkulin at idadagdag ko ang mga nalikom kong impormasyon para mapalakas ‘yung kaso at ipinaliwanag ko kay gov ‘to. Ang katunayan, bago po ito lumabas sa media, tinawagan ko si Governor Toto twice and I told him, “Gov, eto ‘yung nangyayari sa sitwasyon at pinapaliwanag ko sa’yo kung bakit namin ginagawa ito.”

 Q: Gathering of evidence, isn’t that the job of DOJ?

Ang katunayan ‘yung meeting ngayon may utos pa sa amin na tulungan ‘yung DOJ. Mas malawak po ‘yung network ng kapulisan kaysa po sa DOJ at ito po ay pinagtutulungan namin. Palagay ko, mas mabuti na maging malinaw na ‘yung gawain pong ito sa Ampatuan massacre, hindi lang poi sang ahensya ang inatasan nito—marami pong ahensya—at pati nga po ‘yung DND [Department of National Defense] may inaatas na ring tungkulin sa kanya dahil nga mahalaga ho ito sa administrasyon.

Reymund Tinaza [Bombo Radyo]: Sir, good evening. Secretary Robredo, sir, you’v mentioned kanina na you continue gathering information to the other information mentioned by Zaldy Ampatuan. Do you know the whereabouts of Atty. Lintang Bedol?

ROBREDO: May balita po kami kung nasaan si Atty. Lintang Bedol, at dahil nga po nabanggit siya sa testimonya ni Ginoong Zaldy, kami po ay maghahanap ng paraan kung paano mahanap siya. May parang contempt cases sa COMELEC at palagay ko hinahanap din ho siya ng COMELEC.

Tinaza: Hindi naman kaya tinatago for now?

ROBREDO: Palagay ko, wala namang nagtatago sa kanya. Baka po siya ‘yung nagtatago sa sarili niya.

Tinaza: Hindi, kasi nilabas na sa interview sa media eh.

ROBREDO: Wala ho akong alam kung siya po ay nagtatago o tinatago. Sa amin ho hinahanap namin siya.

Kris Jose [Remate]: For Secretary De Lima. Ma’am, paano po kung last minute magbago ng position si Zaldy Ampatuan; bigla siyang umamin sa crime? Automatic po ba na magiging state witness na siya?

DE LIMA: I-evaluate pa rin. Lahat ‘yan hindi automatic. Lahat ‘yan ay pag-aaralan at titingnan kung talagang sakop siya sa mga elemento ng batas hinggil sa discharge of an accused as a state witness.

Jose: Pero hindi po ba ito ay para pagbigyan ang Governor Mangudadatu and other Maguindanao massacre victims?

DE LIMA: Pagbigyan?

Jose: Pagbigyan po na hindi siya gawing state witness?

DE LIMA: Hindi ko masyadong kuha ‘yung tanong na ‘yan. Kasi, sa ngayon talaga, wala ngang offer. Kaya lang sinasagot natin ang mga tanong na kung may offer or baka may offer talaga. Sa ngayon, hindi pupuwede. Siya, hindi siya sakop sa mga requirement ng batas.

Gil Bugaoisan [Daily Tribune]: Kay Secretary De Lima po ulit—pasensya na po. Kasi po ‘yun pong sinasabi natin dito sa kaso ng—separate ‘yung kaso ng massacre and the other cases na maging material witness si Zaldy Ampatuan. So how will you play it? Primary suspect siya dito sa …

DE LIMA: Principal accused.

Bugaoisan: … Principal accused siya sa Maguindanao massacre and star witness siya dito sa other cases?

De Lima: Depende. Depende sa talagang klase ng ebidensya at kaalaman o impormasyon ang binibigay niya sa amin in the other cases which, as I said, are under evaluation. So hindi pa namin masasabi ‘yan kasi sa tingin nga namin incomplete pa rin ang mga facts or mga impormasyon na binibigay sa amin. So kasama dapat ‘yan sa assessment. If we assume na kumpleto na ang mga impormasyon na ‘yan—dokumento, ebidensya, et cetera—kasama ‘yan sa magiging determinasyon namin: ano ang role niya aside from…

Right now, he appears to be an informant of certain things, of certain facts. But as to ‘yung magiging ultimate role niya under the legal scheme of things, hindi pa natin alam until we get everything that we needed from him and those that he would intend to share with us.

Bugaoisan: So possible naman na star witness siya sa ibang cases?

DE LIMA: …  kung posible, posible. Depende nga sa kaniyang nalalaman at sa kaniyang gustong isalaysay.

Bugaoisan: Number two question, ma’am. Do you feel relieved now that parang in-affirm ni President ‘yung position mo earlier dito sa Maguindanao massacre case because, apparently, there was a contradiction doon sa position ng Malacañang and the DOJ?

DE LIMA: Confusion lang kasi; misconception lang. Kasi kahit noong pinaka-una akong tinanong d’yan, ang sinabi ko kaagad, wala naman akong alam na offer. Wala namang dumadating sa akin na offer to be a state witness kaya—although, sinagot ko na rin ‘yung mga tanong na kung pag-uusapan ‘yan as a state witness, papayag ba ang DOJ? Ano ang position ng DOJ? So sinabi ko, sa ngayon, hindi siya pupuwede … that’s the confusion … And even the camp of Zaldy Ampatuan said na wala silang ganoong offer. So nagkaroon lang ng ganoon; nagkaroon lang ng kaunting kalituhan kaya nabahala nang husto ‘yung mga pamilya ng biktima. Kaya kina-clarify na natin itong lahat.

There was no offer and therefore there was nothing to consider as a state witness and no deal—absolutely, no deal.

Celerina Monte [Manila Shimbun]: Good afternoon, I don’t know if it’s for Secretary De Lima or Secretary Robredo. The reason why Zaldy Ampatuan made such a statement is because he wanted protection and I believe the government is giving him somewhat protection, tama po ba? Did the government validate that threat to his life or is this just a strategy of the Ampatuans?

ROBREDO: Ako lang po, I think to be very, very prudent about it, if he requests for security for himself and his family we should provide it. ‘Yung iba pong nagre-request din ng security na may reasonableness ‘yung request kino-consider. Kaya noong nagsabi siya na “ ‘Pag gumawa ako ng salaysay, lumabas ‘yung salaysay na ito, baka kailangan ihiwalay n’yo ako ng selda na ginawa namin.” Pangalawa, “ ‘Yung aking asawa, ‘yung aking pamilya kung maaari bigyan n’yo ng seguridad at ginawa din po namin.”

Monte: So, Sir, right now may naka-detail doon sa family niya na personnel?

ROBREDO: Hindi naman po exactly naka-detail kasi napakarami po nila. Pero may abiso ‘yung hepe ng lugar at ‘yung pulis sa lugar na dagdagan lang ‘yung visibility sa mga tinitirhan nila, and, of course, for Zaldy Ampatuan, nilipat na siya ng selda.

Alvin Barcelona [DZIQ]: Kay Secretary Lacierda po. Sir, marami po kasing nagsasabi na kaya naging interesado po ang Aquino administration dito sa testimonya ni Zaldy Ampatuan is because sinasangkot ‘yung dating administrasyon particularly si dating Pangulong Arroyo. Sir, comment n’yo lang po kung ito ba ‘yung dahilan kung bakit talagang naging interesado…?

LACIERDA: Wait, I think ang better person to answer that is Jesse because ang feelers pinadala kay Jesse.

ROBREDO: Ang dulo po nito hindi si Ginang Arroyo. Ang dulo po nito, the ends of justice. Ibig pong sabihin kung ang salaysay niya, testimonya niya, ‘yung makukuha niyang dokumento, corroborating witnesses will serve the end of justice palagay ko po dapat na i-consider. Pero kung ito po’y isasalba po niya ang sarili niya, dapat hindi. Kaya nga po ipinaliwanag na kailangan i-evaluate ‘yung kanyang testimony kasi kailangang malinaw: ano ba ginagawa niya ito for himself; or ginagawa niya po ito na makatulong mabigyan ng hustisya ang lahat kasama po ‘yung sa massacre, kasama po ‘yung administrasyon ni Pangulong Arroyo—kung meron man—at kasama pa ‘yung iba na palagay ko po nabanggit niya na rin.

LACIERDA: Atty. Nena Santos would like to contribute something.

Santos: Linawin lang po natin kasi si Zaldy Ampatuan po ay principal accused sa massacre. Siya po ay may kaso ring plunder. Naka-file na po ‘yan sa Ombudsman. Mayroon pa ho siyang graft and corruption. Naka-file din po ‘yan sa Ombudsman. Mayroon din po siyang anti-money laundering. Naka-file na rin po ‘yan sa Court of  Appeals, at sa susunod siguro ay ‘yung tax evasion at ‘yung mga iba pang kaso na siya na rin, sarili niya, na nagbukas katulad ng election fraud.

Kaya siguro tingnan natin ano ang motibo ng pagpapalabas ng mga salaysay na ito at hindi naman po opisyal. Ito po ay sa telebisyon lang. So hinahamon natin ‘yung kampo ni Zaldy Ampatuan, lumabas ng totoong affidavit at sumpaan at tingnan po natin kasi ito ay may mga kaso na nai-file hindi lang po sa kaniya—sa buong pamilya nila—kasama ang mga asawa at mga kamag-anak. Basahin n’yo po ‘yung plunder case; naka-file ‘yan sa Ombudsman. Basahin n’yo po ‘yung graft and corruption at saka ‘yung anti-money laundering cases. ‘Wag po natin i-focus sa Maguindanao massacre at bakit ito ay nagsilabasan ngayon. Ang sa amin ay ito ay gawa nila—ploy—para sa lahat ng kasong ito paano sila isasalba.

De Guzman [RMN]: To Secretary De Lima po. Secretary, kasi po parang lumabas lang po ngayon ulit ang Ampatuan na isyu sa media, sa tv, sa radyo, sa print noong lumabas si Zaldy. Parang nakakalimutan na rin itong case na ito na medyo nagla-lie low. Gaano kalayo na po ba ang naaabot ngayon ng investigation ng justice natin, ninyo, ng DOJ sa kaso?

DE LIMA: Alam n’yo naman nasa trial na ‘to—actually, three times a week ito eh. Mayroong motion day ‘pag Monday and then Wednesday and Thursday ay presentation of evidence—marathon. Marathon hearing ‘yan. So palagi naman naghi-hearing and depende kasi kung sino ang mga nakasalang d’yan. Depende kung anong mga testimonya ang lumalabas—‘yung iba nadiya-diyaryo, ‘yung iba hindi. Naano lang ngayon, naging sensational because of this—this development—na bigla ngayon itong si Zaldy Ampatuan ay lumantad at sasabihin na ganoon nga. Now, malayo pa—malayo pa itong kaso na ‘to. I cannot give you any commitment; I cannot give you any assurance because prosecution lang po kami. Hindi ko po kontrolado ang korte kaya hindi ko po masasabi kung kailan matatapos itong kaso na ito. Marami pang hindi naaresto, marami pang hindi … mayroon pa ring mga hindi naa-arraign. Pero ang importante is that gumagalaw ang kaso. Kaya lang, as to when, hindi natin alam. It’s the time ang talagang question mark—when exactly? Although sa panig ho namin ngayon, sa prosecution, we are exerting best efforts, earnest efforts na within the term of the current administration makamtan ang hustisya sa kaso.

Gonzales: To Secretary Lacierda. Sir, this is not connected with the Maguindanao massacre. We just like to confirm: DOTC [Department of Transportation and Communcitions] has given now the profile of three men in Secretary Mar Roxas’ team. Does this mean that Rene Limcaoco, Jose Lotilla, and Rafael Santos have been approved by the President to be in his team?

LACIERDA: We have yet to receive the instructions, confirmation from the Office of the Executive Secretary. They will give us the list of the confirmed appointees. So let’s wait for the announcement, if any, by Usec. Valte on Saturday or Sunday.

Evangeline Fernandez [Police Files]: To Secretary Leila de Lima. Justice Secretary, madame, don’t you think it’s a waste of time to say ‘yung kredibilidad ni Zaldy Ampatuan na ipagpapatuloy n’yo or maniniwala kayo sa kanyang mga [testimonya]?

DE LIMA: Wala pa kami d’yan sa credibility. Ang tinitingnan muna namin talaga ‘yung mga impormasyon na binibigay sa amin. Kung maniniwala kami o hindi, that’s another matter and that is part exactly of the assessment. So kung hindi kami maniwala, we’ll stop talking and we will stop listening.

Fernandez: To DILG Secretary Robredo, please.

ROBREDO: Yes, ma’am.

Fernandez: Sir, would you mind if you answer this? Any directive from the President regarding the hidden agenda of Zaldy Ampatuan?

ROBREDO: Wala pong directive sa hidden agenda kasi hindi naman po namin binabasa pa kung ano ‘yung kanyang agenda. Pinapakinggan lang namin ‘yung kanyang sinasabi at nabanggit po nga ni Secretary De Lima, ano ba ‘yung sinasabi niya may saysay at may kahulugan? Kung wala ho, ‘di wala. Kung mayroon, ‘di tingnan natin kung saan siya tutungo. Wala pa hong mga motibo sa ngayon. Kasi useless ‘yung motibo kung wala namang saysay ‘yung kanyang salaysay.

Ruiz: Secretary Lacierda?

LACIERDA: Maraming Salamat. Thank you for bearing with us. It’s already seven, so see you tomorrow.

 ENDS