Summary: Press conference of Secretary Roxas on relief and rehabilitation efforts, November 22, 2013

These are salient points of the press conference of Secretary Manuel Mar Roxas held at the NDRRMC Headquarters on November 22, 2013.

Breakdown of casualties

“Siniguro natin ang bilang ng casualties, hindi na ito assumption or baka sakali. Ang bawat isa nito ay merong bangkay. Ang 2 bayan na pinakamalaking tinamaan ni Yolanda ay bayan ng Tanuan at Palo. Ang bilang ng nasawi ay 4,919. Ang bilang sa Tacloban ay hindi pa kumpleto. 40 bayan ng Leyte ang suma ay 2,668. Sa Eastern Samar, hindi lahat ng 24 bayan ay hinambalos ni Yolanda.”

  • Tanauan 1,246
  • Palo 1,070
  • Tacloban 1,725
  • Ormoc 37
  • Baybay 2
  • E. Samar 250 (Hernani, Guiuan, Salcedo at Balangiga)
  • Borongan 8
  • W.Samar 224 (Basey at Marabut)
  • Biliran 5

Missing

“May rehistradong naghahanap sa mga nawawala- 1,582. Maaaring yung ibang missing ay kabahagi ng unidentified. Sa 4,919 may identified na 2,989 at may unidentified. Posible na yung ibang missing ay hindi nakilala na nasa unidentified.”

Injured

“Sa suma ay 24,716. As of 7AM, yan ang itinala ng combined DILG, OCD, PNP. Pinapuntahan natin ang bawat bayan at hinarap nila ang municipal health officer, chief of police, at mayor. Silang 3 ang nakakaalam ng sitwasyon sa kanilang bayan. Pina-pirma sila ng certification para hindi ito hula-hula, hindi ito yung anecdotal lang o kwento pero actual ito, may mga pangalan ito. Kung unidentified man, may bangkay ito.”

The worst is over

“Ganoon pa man, masasabi nating nalampasan na natin ang pinakamahirap na bahagi ng relief and immediate early recovery. Noong nakaraang linggo, nasa emergency room tayo. Madalian, inaagapan natin naghihingalo ang pasyente, ginagawa natin ang lahat para manatiling buhay ang pasyente. Itong pangalawang linggo ay nsa ICU tayo. Maselan, malubha pa rin ang kalagayan pero stabilized na tayo. Ito ang mga dahilan kung bakit ko nasasabing stabilized na at makikita niyo rin kung bakit kumpiyansa ang lahat na patungo na tayo sa recovery, patungo na tayo sa reconstruction at pagbangon muli ng Eastern Samar, Leyte, Tacloban, at iba pang bayan.”

Access to affected areas

“Bukas na ang airport at seaport.s 3 na ang ating hub- Ormoc, Guiuan, and Tacloban. Ngayon, tinatrabaho yung pang-apat na hub sa Catbalogan. Dyan nagmumula ang relief goods sa mga hubs na ‘yan.

“Lahat ng 40 bayan ng Leyte at yung 24 na bayan ng Eastern Samar, nararating. Pati yung dalawang bayan na badly hit, yung Basey at Marabut dito sa Western Samar, bukas ang kalye. Itinabi na lahat yung mga debris, wala ng nakaharang ng puno. Accessible ang lahat.

“Tinake over [take over] ng PPA yung seaport, lahat ng na-wash out na equipment, pinalitan nila. 2 stacker na nandoon, 10 ang forklift at payloader na nandoon.

“Umaandar ng mabuti yung Tacloban seaport. In fact, dumatng ang RORO #8 kanina at 300,000 food packs ang inihatid nito. Access, cleaning, clearing ay masasabi natin na stabilized na.

“Ayon sa task force group ng clearing and cleaning, ang bilang ng truck trips so far ay pumapatak na to 2,474. Mga dump trucks ito, bawat biyahe ng truck tinatala. 35,162 cubic meters of debris has been cleared away and transferred to dump sites.

“Total estimated truck trips to clear everything is between 4,000 to 5,000. So far, there have been 2,474 dump truck trips. So nangangalahati na tayo.”

Law and order

“Noong day 1, day 2, day 3 may mga reports ng looting. May reports na atake ng NPA, report lang po ito walang katotohanan na umatake ang NPA. May mga reports na yung mga relief goods ay hinoholdap, wala rin pong katotohanan ang mga ito.

“Gayun pa man, ang PNP ay nagdagdag ng 1611 na pulis mula sa iba’t-ibang rehiyon sa affected areas.

“Dagdag pa doon, may organic na 2,358 na pulis sa affected areas. Noong unang araw, mga biktima sila pero ngayon nasa 96% to 97% percent na operational itong mga pulis na ito.

“Sa 181 preso na nakatakas, almost 100 na ang nahuli na. 85 na lang ang outstanding.”

Cadaver recovery

“Naka-center ang cadaver recovery sa Tacloban dahil dito talaga na-wash out lahat ng mga equipment at biktima rin ang mga first responders.

“Ang suma-tutal na narecover sa Tacloban City ay 1,755 as of today.”

Delivery of food packs

“‘Yung AFP, nagdagdag ng 3,215 na tao at kasama dyan ay 235 trucks. Ito yung mga naghahatid ng pagkain sa mga bayan-bayan. At kahapin,1,136,565 food packs ang naitawid na. Araw-araw nakakarating itong mga tulong na ito sa ating mga kababayan. Ang mission ng effort na ito ay lahat ng bayan, araw-araw napaparatingan ng food supplies. On average, warehouses churn out around 100,000 food packs everyday for delivery.

“Dagdag pa dito yung mga pini-pick up ng mga bayan-bayan. Dagdag pa dyan yung relief goods na ipinapamahagi ng private donors at NGOs.

“So tuloy-tuloy po ito. Hindi po dahil tumawid na tayo ng 1 million food packs, eh titigil na ito. Tuloy-tuloy ito, yan ang utos ng pangulo. In fact, 300,000 food packs dumating kagabi, at ina-unload ngayong araw. Another 300,000 food packs are now being loaded here in Manila at ipinapadala sa Tacloban at Ormoc.”

Normalization

“Unti-unti yung hudyat ng normalisasyon ay bumabalik. Nagbubukas na ang mga bangko–DBP, Landbank, Metrobank at PNB merong over the counter at ATM operations.

“Five gasoline stations are now open. May ilang grocery na bukas na pati na din yung mga water districts ng iba’t-ibang bayan na malapit sa Tacloban ay gumagana na rin. May tubig nang lumalabas sa gripo.”

QUESTION AND ANSWER

On the possibility of casualty count to go up

“The possibility exists dahil dito nga lang sa Tacloban ay 1,725 ang sinertify nila pero ag bangkay na narecover ay 1,755 na. Naglagay tayo ng team sa cavader clearing na dinikit natin sa road clearing. Tiyak na tataas pa ito pero kung gaano kataas, hindi natin masabi.”

On the President’s reaction to the casualty report

“Alam ko na sa boses ng Pangulo, talagang nalungkot siya. Pangatlong Pasko na ito na libo ang namamatay. Sendong, Pablo, Yolanda, talagang nakakalungkot.”

On investigation, learning how to prevent deaths

“He’s the President and he wants to know bakit 4,919 ang namatay. Kung may isang buhay na nailigtas natin, alamin natin kung anong nangyari.

“Halimbawa, may mga lugar na dalawa o wala ang namatay. May mga lugar na 20, 30. May mga lugar na hundreds. So, I think, even just for learning, para makapaghanda tayo sa susunod, anong masama doon?”

On rehabilitation phase

“Papasok na tayo ng rehabilitation, reconstruction phase medyo mahabaan ang trabaho na yan. Halimbawa yung binhi para sa planting, hindi dapat tayo mag-mintis diyan para may aanihin ang mga magsasaka sa Marso. Yung pangangailangan ng mga mangingisda na nets, gasolina sa mga motor para makapagpalaot sila. Yang mga bagay na yan ay dapat inaatupag na ngayon.

“Kasi hindi naman pwede na pangmatagalan nasa relief tayo. Ayon nga kay Sec. Dinky, from relief, unti-unti, magsh-shift na yan sa food-for-work, hanggang nakabangon na, may inani na, may nahuli ng isda, then balik na sa normal.

“Pero makakaasa ang ating mga kababayan, sabi nga ng Pangulo, na hindi natin sila iiwanan.”

On hazard mapping

“Hindi ko alam. As you know, I just literally landed and came here directly.”

On cabinet secretaries on the ground

“Sec. Dinky is there, Sec. Butch, and I think, Sec. Arsi. Pupunta sila bukas para makita yung mas malawakang kakailanganin at babalik rin naman ako.”

On cadaver retrieval

“Hindi, kasama sila sa team. Bakit sila aalis? Hindi ko alam kung bakit sila aalis. Kasama sila sa team. Ang importante kasi eh manpower. Di ba BFP yung itinalaga natin, yung magbubuhat, para ma-clear yung debris, mabuhat yung patay. Manpower is the key element. Hindi naman ito parang maayos at malinis, nakapila, naka-bag na.

“Ang procedure, kino-collect yung cadavers, linalagay sa bag. Pagdating sa burial site, nandun ang SOCO, NBI, DOH, city health officer, ginagawa nila yung proseso nila. Pagkatapos, hinahatid yung bangkay sa burial site.”

On the division of labor

“It’s the NDRRMC system. We are all go-to people in our areas of expertise. That’s why I reported to our chairman, Sec. Butch. He had to attend to other things here, the foreign donors, the other areas, kasi hindi lang naman Region 8 ang sinalanta ni Yolanda.

“Lahat kami, division of labor. Ginagawa lang namin kung ano yung magagawa para matugunan yung pangangailangan ng ating mga mamayan.”

On protocols in terms of preparation

“I think that it will require more time, more expertise, more scientific inputs para malaman talaga natin kung ano. On one hand, nakapaglikas ang LGUs ng several thousand sa astrodome. Siguro dun sa mga nakinig sa warning, nandun sila sa astrodome na naka-withstand sa storm surge. Meron rin yung mga lumikas before the storm sa RTR. Sa Guiuan, humingi pa ng tulong yung mayor sa Army tsaka PNP na pwersahan iakyat yung mga kababayan niya na mangingisda sa coastal sa mas mataas na lugar. Ganunpaman, sa Guiuan, pumatak ng 90 ang namatay doon. So, these are all just information. It will require scientists, a fuller, more comprehensive study.

“Siguro kaya ang ginamit na salita ay imbestigasyon o inquiry para malaman talaga yung nangyari at matutuo tayo.”

On lessons learned

“Isa sa mga nakita namin ni Sec. Butch, yung pamilya mismo ng mga first responders, kailangang pwersahan nang ilikas. Kasi paano sila makakatulong sa iba, kung sila mismo, hinahanap yung pamilya nila. Kung ayaw nung mga iba nating mamamayan, at least yung pamilya ng mga first responders, mai-safety.

“Hindi lang mga tao ang dapat ilikas, kung hindi pati yung mga key equipment. Seawater, lagpas tao, di magsta-start, sira. More than 250 vehicles that were brought in by the national government, from trucks to payloaders. Lahat ng mga equipment na ito, yan ang kumikilos ngayon, galing sa labas. Isa pang learning yan. Kung may parating na bagyo, ilikas na lahat ng mga ito.

“Mga water filtration systems, inanod rin lahat ng ito kaya walang tubig.

“It’s also important na kahit may experience tayo, in fact Leyte and Samar has the most experience in storms, the 20-25 storms that enters us are often Signal numbers 2 or 3. Pero ito Signal number 4. Nobody’s fault pero ganun kalakas itong si Yolanda.

“Kung ito yung baybayin, magmula sa tubig, papasok ng 2-3 kilometro, lahat yan wasak. Kahit anong i-preposition mo diyan, na wash out din. Buti na lang yung ibang warehouse ng NFA ay hindi na-wash out at yung ang mga unang supply ng bigas na naipamigay sa ating mga kababayan.”

On rehabilitation cost

“Hindi ko masabi. Alam kong malaking pera ito at mahabang panahon ito.”

On the delay in delivery of food packs

“Ilagay lang natin sa tamang konteksto. Nag-ikot kami sa field para ma-check ang nangyayari sa field. Kung bakit patuloy ang reklamo, wala pa, wala pa. Pero alam namin kung ano ang mga lumalabas sa warehouses, ano ang lumalabas sa barko, etc.

“May mga nakita tayong bayan na doon sa munisipyo medyo marami-rami ang relief goods pero 2-3 p.m. hindi pa napapamigay. Pero sabi ng mayor, para bukas ito. May ibang nagsabi, binubuo muna namin yung family packs para walang away. At yan din ang desisyon ng mga kababayan nila. Sino naman kami para sabihin kung paano nila paandarin ang kanilang relief? Meron naman nangatwiran na hindi, from DSWD relief ito, hindi namin ipinalabas dahil may NGO na natugunan ang pangangailangan sa araw na ito.”

On unregistered evacuees receiving no aid because they are not in their barangay

“Maybe give me information where they are now, para matulungan natin.

“Pero noon pa man, sinasabi natin, doon kayo sa barangay niyo. Kasi meron tayong sistema. Ayon sa NDRRMC protocol, mula sa national papunta sa provincial municipal or city hanggang sa barangay. Ang binabagsakan ng relief goods ay yung kasalukuyang barangay official. That’s the system. Hindi natin yan pwede palitan subjectively. Kailangan systematic tayo dahil malakihang bilang ang tinatalakay nila.

Siyempre gutom na yan, lumapit sila sa nearest DSWD sa bayan, I’m sure tutugunan naman ito.

On whether there is lack of warning

“Mariin naming inulit-ulit na hindi ito gaya ng ibang bagyo. Sinasabi lang natin sa ngayon na nasa emergency tayo. May panahon para tignan natin ang lahat ng ito in a calm and scientific manner. Inutos ng Pangulo ito para matutunan ang lahat ng dapat matutunan dito.

“Lahat tayo nalulungkot na maraming namatay dito.”

Stay up to date with your government.

Subscribe Now
Share on social media